นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร

นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร

ความเป็นมา ผู้ค้นพบนกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร คือ นายกิตติ ทองลงยา นักชีววิทยาแห่งสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย ผู้ร่วมทำการศึกษาเรื่องโครงการการอพยพย้ายถิ่นทางพยาธิวิทยาของนกในเอเชียตะวันออก (Migrating Animal Pathological Survey – MAPS) ร่วมกับนักปักษีวิทยาจากประเทศอื่น ๆ ในภูมิภาคนี้ ได้แก่ ญี่ปุ่น เกาหลี ไต้หวัน ฮ่องกง ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย มาเลเซีย สิงคโปร์และไทย โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อที่จะศึกษาเส้นทางอพยพของนก ซึ่งเป็นพาหะของเชื้อโรคและตัวเบียฬ (parasites) ซึ่งอาจมีผลต่อสุขภาพของมนุษย์ การรู้เส้นทางอพยพของนกสามารถช่วยในการวางแผนป้องกันและปราบปรามโรคเหล่านี้ได้ การศึกษาการอพยพย้ายถิ่นทางพยาธิวิทยานั้น จำเป็นต้องออกไปศึกษาในธรรมชาติที่แท้จริง โดยการจับนกเป็นๆ มาเจาะเลือดเพื่อตรวจหาเชื้อโรค แล้วนำไปตรวจหาตัวเบียฬ จำพวกเห็บ ไร และหมัด ฯลฯ จากนั้นจึงสวมกำไล ซึ่งทำด้วยแผ่นอะลูมิเนียมแบนๆ มีหมายเลขและสถานที่สำหรับติดต่อไว้ที่ข้อเท้าของนก แล้วปล่อยนกไป ซึ่งถ้าหากมีผู้จับนกได้ในภายหลัง ก็อาจรายงานให้ผู้ปล่อยนกทราบได้ โดยวิธีการนี้ เราก็สามารถทราบเส้นทาง ระยะทาง และระยะเวลาการอพยพของนกแต่ละชนิดได้ จากการทำงานในโครงการนี้ ทำให้นายกิตติทราบว่า ในช่วงฤดูหนาวของทุก ๆ ปี จะมีนกหลายชนิดที่มีถิ่นกำเนิดอยู่ในประเทศทางตอนเหนือของประเทศไทย เช่น ประเทศจีน ญี่ปุ่น เกาหลี รัสเซีย ไซบีเรีย เป็นต้น พากันอพยพหนีอากาศหนาวลงมายังประเทศไทย และประเทศใกล้เคียงเป็นจำนวนมาก และในบรรดานกที่อพยพเข้ามานั้น นกนางแอ่นบ้าน (Hirundorustica) จัดเป็นนกที่อพยพเข้ามามากที่สุด ปีละหลายแสนตัว นกเหล่านี้จะอาศัยนอนเป็นกลุ่มใหญ่อยู่ตามสายไฟฟ้า และต้นไม้บนถนนเยาวราช ถนนเจริญกรุง ถนนสีลม และตามเมืองใหญ่ๆ อีกหลายจังหวัด รวมทั้งแหล่งธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์อย่างบึงบอระเพ็ด จังหวัดนครสวรรค์ ที่นี่เอง เป็นต้นตำนานของการค้นพบนกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร ลักษณะ นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธรเป็นนกนางแอ่นขนาดกลาง มีความยาวจากปากจดหางประมาณ 12 -13 ซม. ความยาวเฉพาะหาง มากกว่า 9 ซม. ลำตัวสีดำสนิท มีเหลือบสีน้ำเงิน-เขียวเข้มบางส่วน บริเวณตะโพกสีขาวแยกบริเวณหลังสีดำเหลือบสีน้ำเงิน-เขียวเข้มและตอนบนของหางสีเดียวกันออกจากกัน หัวสีเข้มกว่าหลัง บริเวณคางมีกระจุกขนสีดำคล้ายกำมะหยี่ไปถึงหลังส่วนบนปีกสีดำ หางสีดำเหลือบเขียว ขนหางมนกลมแต่ขนคู่กลางมีแกนยื่นออกมาเป็นเส้นเรียวยาวประมาณ 10 ซม.ปลายแผ่เล็กน้อย มองเห็นได้ชัดเจน ชาวบ้านในบริเวณที่ค้นพบเรียกนกชนิดนี้ว่า “นกตาพอง” เนื่องจากลักษณะของตาที่มีวงขาวล้อมรอบ ขอบตาขาวเด่นชัด นัยน์ตาและม่านตาสีขาวอมชมพูเรื่อๆ ปากกว้างสีเหลืองสดแกมเขียว มีแต้มสีดำรูปโค้งที่ปากบน ขาและเท้าใหญ่แข็งแรงมีสีชมพู ไม่ส่งเสียงร้องในฤดูหนาว และเสียงร้องในช่วงผสมพันธุ์ยังไม่ทราบ ทั้งสองเพศมีลักษณะคล้ายกัน นกวัยอ่อนมีหัวสีน้ำตาล คอแกมขาว ลำตัวออกสีน้ำตาลมากกว่านกโตเต็มวัย ไม่มีขนเส้นเรียวเล็กที่ปลายหางนกวัยอ่อนจะผลัดขนในเดือนมกราคมถึงเดือนกุมภาพันธ์ สาเหตุของการใกล้จะสูญพันธุ์: นกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธร เป็นนกที่สำคัญอย่างยิ่งในด้านการศึกษาความสัมพันธ์ของนกนางแอ่น เพราะนกชนิดที่มีความสัมพันธ์กับนกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธรมากที่สุด คือนกนางแอ่นคองโก (Pseudochelidon euristomina ) ที่พบตามลำธารในประเทศซาอีร์ ในตอนกลางของแอฟริกาตะวันตก แหล่งที่พบนกทั้ง ๒ ชนิดนี้ห่างจากกันถึง ๑๐,๐๐๐ กิโลเมตร ประชากรในธรรมชาติของนกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธรเชื่อว่ามีอยู่น้อยมาก เพราะเป็นนกชนิดที่โบราณที่หลงเหลืออยู่ในปัจจุบัน แต่ละปีในฤดูหนาวจะถูกจับไปพร้อม ๆ กับนกนางแอ่นชนิดอื่น นอกจากนี้ที่พักนอนในฤดูหนาว คือ ดงอ้อ และพืชน้ำอื่น ๆ ที่ถูกทำลายไปโดยการทำการประมง การเปลี่ยนหนองบึงเป็นนาข้าว และการควบคุมระดับน้ำในบึงเพื่อการพัฒนาหลายรูปแบบ สิ่งเหล่านี้ก่อให้เกิดผลเสียต่อการคงอยู่ของพืชน้ำ และต่อนกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธรมาก

 

อุปนิสัยและที่อยู่อาศัย  

            แหล่งผสมพันธุ์วางไข่ และที่อาศัยในฤดูร้อนยังไม่ทราบ ในบริเวณบึงบอระเพ็ด นกเจ้าหญิงสิรินธรจะเกาะนอน อยู่ในฝูงนกนางแอ่นชนิดอื่น ๆ ที่เกาะอยู่ตามใบอ้อ และใบสนุ่นภายในบึงบอระเพ็ด บางครั้งก็พบอยู่ในกลุ่มนกกระจาบ และนกจาบปีกอ่อน กลุ่มนกเหล่านี้มีจำนวนนับพันตัว อาหารเชื่อได้ว่าได้แก่แมลงที่โฉบจับได้ในอากาศ อาศัยอยู่ตามดงอ้อและพืชน้ำในบริเวณบึงบอระเพ็ด

เขตแพร่กระจาย 

 พบเฉพาะในประเทศไทย พบในช่วงเดือนพฤศจิกายนจนถึงเดือนมีนาคม ซึ่งเป็นช่วงฤดูหนาว

ขอขอบคุณผู้สนับสนุนใจดี เว็บ Fast98 สล็อตpgแตกง่าย เป็นเว็บที่กำลังมาแรงในขณะนี้